سرزمینی برای پیرمردها نیست No Country For Old Men
کارگردانان : جوئل کوئن / اتان کوئن ، فیلمنامه : جوئل کوئن / اتان کوئن (بر اساس رمانی به همین نام اثر کورماک مک کارتی) ، فیلمبردار: راجر دیکینز ، موسیقی : کارتر بورول ، تدوین : جوئل کوئن / اتان کوئن ، بازیگران : تامی لی جونز (اد تام بل) - خاویر باردم (آنتون چیگر) – جاش برولین ( لی ولین ماس) – وودی هارلسون (کارسون ولز) – کلی مک دونالد (کارلا جین ماس) ، مدت : 122 دقیقه ، محصول 2007 امریکا
نه ره گریز دارم نه طریق آشنایی
آنتون چیگر ،قاتل دیوانه فیلم "سرزمینی برای پیرمردها نیست" که نقشش را "خاویر باردم" به عهده گرفته است نه ضعیف است که بتوان از دست او گریخت و نه ابله است که بتوان فریبش داد و نه مهربان است که بتوان از او رحمی جست. می توان چیگر را تجسم شیطان گرفت ، انسانی که کامل است اما در خباثت. تنها راه این است که بازی روزگار تو را بر سر راه او قرار ندهد یا آنکه اگر چیگر به شیر یا خط قناعت کرد حداقل پنجاه درصد شانس با تو یار باشد هرچند که نگاه ترسناک او را هرگز از یاد نخواهی برد.
اما کاراکتر لی ولین با بازی "جاش برولین" از بد روزگار بر سر راه او قرار می گیرد که همین چگونگی قرار گرفتن او در جریان داستان از آن نوع روایتهای برادران کوئنی است. در پیدا کردن پولها توسط لی ولین طنز خاصی نهفته است که دنیای تبهکاری را به سخره می گیرد که دو گروه در یک معامله نافرجام مواد مخدر درگیر شده و همه آنها کشته شده اند و لی ولین از همه جا بی خبر به طور اتفاقی ( از آن نوع اتفاقاتی که احتمال بروزش به سمت صفر میل می کند ) پول را به دست می آورد و در یک لحظه ثروتمند می شود. ساختن چنین صحنه ای به گونه ای که نه غیرواقعی و نه مضحک به نظر برسد از تخصص های برادران کوئن است که با دیدن این همه اتفاقات عجیب و غریب در داستان هیچگاه بیننده نمی گوید: " اینم از اون فیلمهای خالی بندیه." داستان می توانست همین جا تمام شود اگر لی ولین طمع نمی کرد و برای برداشتن هروئین پشت وانت به صحنه درگیری باز نمی گشت. از آنجا به بعد بود که با فاش شدن هویت لی ولین از روی پلاک اتومبیلش برای آنتون چیگر دیوانه داستان پر هیجان تعقیب و گریز آغاز می شود. تعقیب و گریزی که در حافظه سینما خواهد ماند و هرگز پاک نخواهد شد.
ایالتی برای مردن
در نام فیلم با لغت "country" برخورد می کنیم که اشاره اش به ایالت تگزاس می باشد.می خواستم نام فیلم را در ابتدای نقدم "ایالتی که جای پیرمردها نیست" بنویسم اما به تبعیت از دیگران و به دلیل جا افتادن نام "سرزمینی برای پیرمردها نیست" تصمیم خود را تغییر دادم. برادران کوئن با کمک تصویربرداری فوق العاده راجر دیکینز موفق شده اند شخصیتی را به ایالت تگزاس بدهند که تأکید من هم بر لغت ایالت به دلیل این شخصیت پردازی برادران کوئن است. پنداری که تگزاس محل اتفاقات غیر معمول ، جنازه های بی صاحب ، لهجه های تند جنوبی ، شیاطین انسان نما ، آفتاب تند ، بیابانهای بی پایان ، پمپ بنزینهای بین راه و خار و خاشاک رقصان در باد است. تگزاس پر از مخدر و اسلحه است و هر قدر که تلاش کنی سالم زندگی کنی ، ریسک نکنی و با کسی در نیافتی باز این تگزاس است که تو را در معرض خطرات و جنایات قرار می دهد ، حتی اگر پیرمردی باشی که جایی در بین راه به مسافران خدمات ارائه کنی یک آنتون چیگر دیوانه هست که احوالپرسی مهربانانه تو را با شیر یا خط بر سر جانت جواب دهد. دیالوگ مابین پیرمرد و چیگر بی نظیر است و بازی هردو به کمال زیبا ؛ پیرمرد پر از تردیدهایی است که چگونه جواب سؤالات مزخرف چیگر را بدهد که او ناراحت نشود و چگونه از این مهلکه جان سالم به در ببرد و چیگر پر از افکار شیطانی که چگونه پیرمرد زیر پایش خرد کند. جالب اینجاست که چیگر اصلا اهل بازی نیست و پیرمرد را بازی نمی دهد بلکه رفتار چیگر این گونه است که رفتارهای روزمره و عادتی دیگران مثل یک احوالپرسی ساده را هم نمی پذیرد و اگر خوشش نیاید دست به کشتار می زند.
لی ولین سرسخت ترین هدف چیگر است که انصافا خوب دوام می آورد و آنقدر کله شق و یک دنده است که در برابر کارسون ولز با بازی "وودی هارلسون" که پول می گیرد و آدم می کشد هم کوتاه نمی آید و با او معامله نمی کند و جالب اینجاست که کارسون ولز با آن هوش و فطرت تبهکارانه اش در برابر چیگر خیلی زودتر از لی ولین تسلیم می شود و حیاتش در داستان بسیار کوتاهتر از اوست. در پوستر فیلم تک جمله " هیچ راه فرارامنی نیست" بالای چشمان بزرگ چیگر قرار دارد که لی ولین با قامتی کوچک در برابر آنها در حال فرار است پنداری که آنتون چیگر خدای تگزاس است و اوست که در مورد مرگ و زندگی دیگران تصمیم می گیرد. اما لی ولین سعی می کند که از زیر چشمان این خدا بگریزد و تسلیم او نگردد. مرگ لی ولین در داستان از آن سکانسهای برادران کوئنی است. ما مرگ او را نمی بینیم و فقط برادران کوئن هستند که به این سادگی از شخصیت اول داستانشان می گذرند. عده ای لی ولین را می کشند و پول را بر می دارند و با یک وانت فرار می کنند و ما همراه با ادتام بل تنها فرار آنها با وانت را می بینیم. پول از دستان چیگر دیگر خارج شده است.
چیگر که به لی ولین هشدار داده بود که اگر کوتاه نیاید سوگند می خورد که همسر او را بکشد به سراغ همسر لی ولین یعنی همان کارلاجین می رود و طبق آن اصولی که دارد قصد کشتن او را می کند ، در مقابل حرف های کارلاجین به سکه انداختن قناعت می کند و یک شاهکار سینمایی رقم می خورد آنچنان که ناگهان چیگر را می بینیم که از خانه خارج شده و نمی دانیم که کارلاجین را کشته است یا نه و ما ، برادران کوئن و اهالی تگزاس در یک وضعیت پنجاه- پنجاه قرار می گیریم که کارلاجین با سکه در آن وضعیت قرار گرفته بود و نمی توانیم درباره زنده یا مرده بودن کارلاجین حکمی صادر کنیم و با همان وضعیت فیلم را تا پایان ادامه می دهیم.
تک گویه های پیرمرد
تک گویه های ادتام بل دارای ظرافت های خاصی است. در ابتدای فیلم وقتی درباره پسری صحبت می کند که توسط او دستگیر شده و پسر در دفاعیات خود اظهار می کند که از گذشته تصمیم داشته یک نفر را بکشد و بالاخره تصمیم خود را عملی کرده با خطرات و اتفاقات فوق خشن ایالت تگزاس آشنا می شویم و اینکه در فیلم باید منتظر رخدادهای تا حدودی محیرالعقول باشیم. در میانه های فیلم ادتام بل رفتار خونسرد و باتجربه ای را در برابر حوادث پی می گیرد مثل زمانی که صفحه حوادث روزنامه را می خواند و نسبت به اتفاقات عجیب آن رفتار نسبتا جالبی را بروز می دهد. در تک گویه های ابتدای فیلم اشارات ادتام بل به سرنوشت پدرش و پدر بزرگش به عنوان کلانتران منطقه آگاهی نسبی از این که چرا این سرزمین جای پیرمردها نیست به دست می دهد. هم صحبتی ادتام بل با کلانتر شهر دیگر که او هم از قضا مسن است نشان از عدم توانایی این نسل در برقراری امنیت در تگزاس دارد. پایان فیلم وقتی ادتام بل دو خواب را تعریف می کند فیلم به آرامی و با سکونی که در سرتاسر فیلم غایب بود تمام می شود و باز خوابهای ادتام بل هم قابل توجه است آنچنان که پدر خود را در خواب دیده و با اشارات آن خوابها به پیر شدن و تعلقش به گذشتگان پی می برد. بازی تامی لی جونز در این نقش فابل تحسین است. او امسال دو بازی تحسین شده ارائه داد که یکی این فیلم و دیگری "در دره خدا" نام دارد.
فیلم را نمی توان نقدی بر خشونت دانست. برخی از اهالی تگزاس خشونت ، قاتلین زنجیره ای و دیگر اتفاقات فیلم را غیر واقعی خوانده و معتقدند که طی سالیان اخیر تگزاس چنین محلی نبوده است اما به راستی این فیلم گام هایی مجزا از فیلم های ضد خشونت برداشته و هدف برادران کوئن تحلیل یک جامعه یا ایالت مثل تگزاس نبوده است.
دیدن این فیلم به پیرمردها توصیه نمی شود
در مجموع باید گفت برادران کوئن با شاهکاری مثل "فارگو" و آثاری از قبیل "ای برادر کجایی؟ " ، "بارتون فینک" ،"گذرگاه میلر" ،"قاتلین پیرزن" ،"لبووسکی بزرگ" و ... بار دیگر با فیلم پیرمردها . . . طرحی نو در انداختند و سینمایی ها را شیفته خود کردند.
به هر حال این اثر یک کار کامل سینمایی است که می توان به عنوان یک فیلم خوب به کسانی که قصد دیدن یک فیلم خوب را دارند توصیه کرد به غیر از پیرمردها . . .
"اختصاصی چکنویس"