از آغازحضور انسان در کره خاکی و در دل طبیعت پر از رمز و راز، اصوات گوناگونی به گوشش رسید که در گذر ایام معنی و مفهوم هر کدام را دریافت و نسبت به آن انعکاس نشان داد .صدای حیوانات و پرندگان، حرکت آب، شرشر باران می توانست الهام بخش انسان جستجوگر باشد، اصوات خوش سبب آرامش و صدای درندگان سبب نگرانی او گردید . اصوات خوش چون نوای پرندگان گوناگون را تقلید نمود واز آن بهره مند گردید، همینطور الحان غم انگیز که در هنگام از دست دادن عزیزان و مصائب طبیعی مورد استفاده قرار می گرفت، بدین ترتیب اهمیت حضور صدا بر نیاکان ما روشن گردید و سرآغازی بر رشد و نمو مفهوم جدیدی با نام موسیقی که به تکامل امروزی رسیده است.
به تحقیق می توان گفت مبانی موسیقی از دل طبیعت گرفته شده و موسیقی در روند تکاملی خود دوران قرون وسطی و رنسانس را گذرانده است. ریتم در آثار اولیه بشر کمتر شنیده می شود و بیشتر به مفاهیم عمیق انسانی و کشش صوت توجه می شده است ، همینطور در بروز و ظهور حوادث طبیعی و پرستش خدایان عصر جاهلیت موسیقی و اصوات منظم به صورت آوازی کاربرد داشته است. به مرور سرودها و نواهای مذهبی شکل می گیرد و از اجرا فردی به اجرا دست جمعی یا جمع خوانی گرایش پیدا می نمایند و انگیزه به جهت استفاده و جمع آوری نواهای تازه بیشتر می شود.در تعریف عام موسیقی می توان چنین بیان نمود که موسیقی ابراز احوال و احساسات و عواطف بشری با کمک صداست و در آن گوش انسان به عنوان مخاطب می تواند مفاهیم درونی خالق اثر را دریابد و هنر زیبایی و انعکاس این احوال نیز در انسان رو به تکامل نهاده است.
و باز در حالت کلی موسیقی بر دو نوع جلوه می نماید .
الف) موسیقی آوازی که به طور مختصر به شرح آن می پردازیم .
موسیقی آوازی به آن نوع از موسیقی اتلاق می گردد که انسان آن را اجرا نماید ، چرا که حنجره انسان قابلیت اجرا تمام اصوات را داشته و می تواند تقلید نماید و به قولی کاملترین ساز که خود به تنهایی می تواند تمام الحان را اجرا نماید حنجره بشر است که خود از شگفتی های جهان خلقت است ،هر چند این قابلیت در انسانها متفاوت بوده و در گذر تاریخ آوازخواندن متداولترین نحوه اجرا موسیقی بوده و همچنان رو به تکامل است و مبتنی از اختراع سازها بدست بشر صوت انسان توان خود را به اثبات رسانده است و حضور ساز سبب ایجاد رنگ های مختلف صدائی و تنوع اجرا موسیقی شده است.
در روند تکاملی زبان ،ادبیات حضور پررنگ تری می یابد و به مرور ایام کلام نیز در آوازها جایگزین نغمه های کششی می گردد و ابراز احوال و احساسات با مفاهیمی دقیق تر و منظم ترکه شعر نامیده می شد پا به عرصه ظهور نهاد و شعر توانست تحول شگرفی در موسیقی آوازی از خود به جای گذارد و بر اساس عوامل متعدد همانند عوامل طبیعی ،جغرافیایی ،آب و هوا ،زبان ،لهجه ،اعتقادات ،تمدن هر ناحیه این تحولات گوناگون گردید.
جهان هستی پر است از صداهای گوناگون و هر ملتی پیرو اعتقادات خود سعی کرده است داستان ها و تاریخ خود را با کمک موسیقی بیان نماید ،انسانهای اولیه موسیقی را عطیه خدایان خود برمی شمردند و بدان عشق می ورزیدند.در یونان باستان هرمس خدای بازرگانان را می پرستیدند و اعتقادشان بر آن بود که موسیقی ارمغان هرمس است، به هر حال موسیقی نسل به نسل ،سینه به سینه حفظ شده است و مورد توجه اقوام مختلف قرار گرفته و این اعتقاد بدان حد رسید که آن را جادو می پنداشتند چون خواننده تمام احساسات خود بیان می نمود و در نهایت می توان موسیقی آوازی را به بیان ظرائف مختلف با استفاده از کلمات و استفاده از امکانات متعدد حنجره بشری توصیف نمود.
ب)موسیقی سازی
کاملترین ساز حنجره بشر است ولی بشر(انسان)متوجه بعضی صداهای خاص گردید به طور مثال گوریل با دست و سینه خود می کوبه و صدای خاصی را تولید می نماید که به طبع برای حیوانات مفهوم خاص خود را دارد ،ولی ذهن جستجوگر انسان دریافت که می تواند با کوبیدن بر پوست حیوانات آنهم با فواصل صوتی متفاوت به ایجاد و ابراز مفاهیم خاصی بپردازد و یا توجه به خرطوم فیلها که از آنها صدائی شبیه شیپور حاضر به گوش می رسد، پس دریافت می تواند در اجسام تو خالی بدمد و از آن در اعلام جنگها ،حضور پادشاهان و یا احیانا پیروزی ها و شکست ها بهره برداری نماید از اینجاست که می توان گفت موسیقی سازی آغاز می شود و جز اولین سازها اشیا موجود در طبیعت چون نی یا شاخ های تو خالی حیوانات، .... را می توان نام برد - به مرور موسیقی سازی به رقابت با موسیقی آوازی می پردازد و گاه وسعت صوتی صدای ساز از حنجره انسان بالاتر می رود و این نکته بین بزرگان موسیقی قابل بحث است که کدام نوع والاتر و ارزشمندتر است چرا که نظر بعضی موسیقی دانان بر آن است که موسیقی بر اساس ملودی استوار است و بعضی دیگر حضور کلام و صدای انسانی را والاتر می شمرند ،پس از آن موسیقی سازی در هر حال هر صورت می توانند مکمل هم گردند و مفاهیم عالیه بشری را گوش زد نمایند.
بر خلاف صدای انسان که دارای امکانات محدود به لحاظ ساختمانی است و انسان پس از هزاران سال تغییرخاص بدنی نداشته است، ساز هر روز شکل و فرم جدیدی را پیدا می نماید ولی به لحاظ ساختار به چند دسته کلی تقسیم می شوند به طور مثال سازهای کوبه ای چون طبل و تنبک – سازهای زخمه ای چون تار و سه تار- سازهای آرشه ای یا مالش چون ویلن ،کمانچه و قیچک –سازهای بادی چون نی و انواع مختلف دیگر که هر کدام می تواند در جای خود مفید باشد. قرن ها چون چوپانان با صدای نی به چوپانی مشغول بوده اند و طبل نیز توانسته در غم ها و شادی ها حضور داشته باشد.
موسیقی در عمر طولانی خود ،بیشتر در خدمت پادشاهان و زمانداران و کاخ نشینان بوده است و کمتر امکان آنرا یافته که در خدمت مردم باشد. تهران ایران و روم جز تاثیرگذاران موسیقی امروزی محبوب می گردند ،ایرانیان در شرق و یونانیان در غرب پایه و بنیان موسیقی علمی را بنا نهادند ،اسناد متعددی از دانشمندان ایرانی در دست است که سعی در نوشتن موسیقی داشته اند همانند خیام که نت ها را به سبک و فرم آن زمان وضع می نماید و به شکل دایره نت ها را نوشته که نمونه هایی از آن در دست است .
تبی از اختراع امکانات ضبط صوت و فرستنده صوتی ،موسیقی فقط به صورت زنده قابل شنیدن بود و بسیاری از آثار در اثر مرور زمان فراموش شده اند ،جشن ها، مراسمات، اعیاد و جمع های مذهبی محملی بر اجرا موسیقی بوده اند و مردم در صورت امکان حضور از آن بهره برده اند و نغمه ها را به ذهن سپرده اند و حافظه بشری پر است از نواهائی که نوادگان ما در اعصار مختلف در جهان پیرامون ما پراکنده اند .
بعد از اختراع امکانات صوتی راه برای جهانی شدن موسیقی باز گردید و هر ملتی سعی نمود از تمام ذخائر خود برای حضور در عرصه جهانی بهره برداری نماید و موسیقی از حضور ناب خود به سمت مفاهیم سیاسی ،اجتماعی ،اقتصادی و مذهبی و دیگر صورتها کشیده شد .رنگ آمیزی های مختلف صوتی ،ظهور آهنگ سازان بزرگ و استفاده از دایره وسیع تر سازها جلوه های امروزی موسیقی گردید و با بسط و گسترش اختراعات بشری و اختراع دستگاه چاپ و نت نویسی در غرب که در سالهای 1100میلادی و پس از انحلال امپراطوری رم شکل گرفت به رشد روز افزون موسیقی انجامید و به جرات می توان گفت جهان امروزی بدون حضور موسیقی تا حدی غیر قابل انتظار خواهد بود .
امروزه هزاران ایستگاه مخابراتی و رادیوئی به صورت های محلی، شهری، منطقه ای، کشوری و در نهابت جهانی مشغول کار هستند و اصلی ترین دست مایه این رسانه فراگیر موسیقی است که در زمانهای مختلف بر اساس نیاز مخاطبان برنامه ریزی ،طراحی ،آهنگسازی و اجرا می شوند .در این مسیر بعضی آثار توانسته اند وجهه جهانی یابند و این متولد منحصر به کشور یا منطقه خاص نمی باشد .پس از اختراع دوربین عکاسی ،پس از آن دوربین فیلمبرداری و سپس سینما که موجب حیرت انسان صده گذشته گردید، تلوزیون پا به عرصه نهاد و با ظهورش نیازهای متعددی را بوجود آورد که موسیقی جز اصلی ترین آن ها به شمار می رود. در شماره بعدی خواهیم نمود اهمیت موسیقی در تلویزیون را بررسی نماییم و جایگاه آن در تاثیرات فرهنگی ،همینطور تهدیدات و تهاجمات و مشکلات این پدیده همیشگی همراه بشر مورد نقد و بررسی واقع خواهد شد .