درمان
درمان اختلال شخصیت خود شیفته دشوار است چون اگر قرار است پیشرفتی در کار انها صورت بگیرد باید از خود شیفتگی خود دست بردارند.روان پزشکان مثل اتوکرنبرگ و هانیتس کوهوت رهیافتهای روانکاوانه را برای اصلاح این بیماران پیشنهاد می کنند اما برای انکه معلوم شود اصلا چنین تشخیصی معتبر است یا نه واگر معتبر است بهترین درمان کدام است. اما هنوز باید پژوهشهای بیشتری صورت گیرد برخی با لینیگران گروه درمانی را برای بیماران خود توصیه می کنند تا انها بتوانند چگونگی مشارکت با دیگران را یاد گرفته وتحت شرایط ایده ال واکنشی توام با همدلی نسبت به دیگران نشان دهند.
رویکرد روان پویشی
طبق رویکرد روان پویشی،درمان افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته بر این نظر استوار است که انها فاقد تجربیات اولیه تحسین شدن برای ویژگیهای مثبتشان هستند. هدف درمان این است که تجربه رشدی اصلاحی تامین می شود به این صورت که درمانگر برای حمایت کردن از تلاش درمانجو در رسیدن به شهرت وتحسین شدن ،با او همدلی می کند، اما در عین حال می کوشد وی را به سمت این درک واقع بینانه تر هدایت کند که هیچ کس بی عیب نیست.عجیب اینکه هر چه درمانگر،درمانجو را بیشتر به رسمیت بشناسد وحمایتش کند او کمترخود بزرگ بینی وخود محور می شود (کوهات ١٩٧١ ).
درمان شناختی – رفتاری
برای اختلال شخصیت خود شیفته نیز به سمت کاهش دادن خود بزرگ بینی درمانجو وتقویت کردن توانایی های او را برقرار کردن رابطه با دیگران گرایش دارد. درمانگر برای رسیدن به این هدف مداخله هایی را ترتیب می دهد. که به جای حمله کردن به تمایلات خود بزرگ بینی وخود محوری درمانجو، روی انها کار می کند برای مثال درمانگر به جای اینکه سعی کند درمانجو را متقاعد سازد کمتر خود خواه باشد می کوشد به او نشان دهد که راههای بهتری هم برای رسیدن به هدفهای شخصی مهم وجود دارند ودر عین حال درمانگر از تسلیم شدن در برابر در خواستهای درمانجو برای نظر مساعد وتوجه خودداری می کند زمانی که درمانگر یک برنامه کاری را با اهداف درمانی روشن تهیه وان را دنبال می کند درمانجو یاد می گیرد که چگونه محدودیتهایی را در زمینه های دیگر زندگی تعیین کند.
دارو درمانی
برای بیمارانی که یکی از علائم بالینی اشان چرخشهای سریع خلق (moolswines) است ،لیتیوم یا (eskalith) را به کار می برده اند واختلال شخصیت خود شیفته نمی توانند طرد را تحمل کنند ومستعد افسردگی هستند وداردهای ضد افسردگی به ویژه داروهای سرتونرژیک می تواند مفید باشد.
تشخیص افراتی
هر ۳ اختلال نمایشی، فردی وضد اجتماعی اغلب همزبان با اختلال شخصیت خود شیفته در یک مرز وجود دارند.واین به معنی این است که تشخیص افراتی انها از هم بسیار دشوار است.بیماران دچار اختلال شخصیت خود شیفته کمتر از بیماران مبتلا به اختلال شخصیت فردی اضطراب دارند،زندگی اشان کمتر از انها اشوبناک است واقدام به خودکشی نیز کمتر می کنند ودر بیماران دچار به اختلال شخصیت ضداجتماعی سابقه رفتار تكانشی وجود دارد که اغلب به سوﺀ مصرف الکل و سایر مواد مربوطه است و باعث می شود که گرفتاریهای مکرر قانونی پیدا کنند، در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی خصایصی از الت نمایشی (exhibitionism) ودست انداختن و سرکار گذاشتن دیگران در روابط بین فردی دیده می شود که با انچه در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته دیده می شود مشابهت دارد.
اختلال شخصیت خود شیفته
1) تعریف شخصیت خود شیفته
2) علائم
3) دلائل
4) از چه زمانی به جستجوی مشاور پزشکی باشیم؟
5) تشخیص
6) درمان
تعریف
اختلال شخصیت خود شیفته یک اختلال عاطفی مهم است که تکبر،مبالغه وخودستایی از خصوصیات ان است.افراد مبتلا به این اختلال نسبت به مردم هیچ گونه احساس یگانگی و دلسوزی ندارند اما مدام احتیاج به تحسین دیگران دارند.
اختلال خود شیفته یکی از اختلالهای شخصیت است که کل این اختلال ها،ناتوانی شخص در پذیرش درخواستها و محدودیتهای جهان را منعکس می کند این اختلالات ممکن است به طور منظم در رفتار شخص و ارتباط با خانواده،دوستان و همکاران اختلال ایجاد کند.
دیگر اختلالات شخصیت عبارتند از:١- اختلال شخصیت پارانوئید ۲ـ اختلال شخصیت ضداجتماعی ۳ـ اختلال شخصیت مرزی ۴ـ اختلال شخصیت روان رنجوری و وسواس فکری-عملی.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته یک تصور مبالغه امیز از اهمیت خود دارند.چنین افرادی از عزت نفس پائینی برخوردارند اغلب اوقات خود را دوست ندارند(به خود علاقه ای ندارند) بنابراین همیشه به دنبال توجه هستند تا خود را تائید کنند.زمانی نه بازتاب ها تصور مبالغه امیز انها را تثبیت نمی کند،سعی می کنند خود را عقب بکشند.
اختلال شخصیت خود شیفته کمتر از دیگراختلال های شخصیت رایج است وحدودا کمتر از ۱ درصد افراد به ان مبتلا هستند.بعضی از مطالعات نشان می دهد که این اختلال در مردان رایج تر است و درمان ان روان درمانی است.
علائم
خود شیفتگی خود یک ویژگی شخصیت است یعنی دوست داشتن خود بیشتر از دیگران لغت خود شیفتگی از اسطواره شناسی یونان گرفته شده است. نارسیسوس یک جوان بسیار زیبا که هیچ وقت فکر نمی کرد خواستگاران او از او زیباتر هستند.خداوند از او خواست خود را در استخر نگاه کند او مدت زیادی به خود خیره شد و مرد.
بعضی از دانشمندان بر این باورند که خود شیفتگی طیفی است از افرادی که لحاظ روانی سالم هستند تا افرادی که مبتلا به خود شیفتگی هستند.
افرادی که سبک وشیوه خود شیفتگی وشیوه خود شیفتگی دارند نسبت به افرادی که مبتلا به اختلال شخصیت هستند از لحاظ روانی سالم هستند اما ممکن است متکبر،مغرور، ناقلا وخودبین باشند.اما انها یک تصور غیرواقعی از ارزش ومهارتهای خود ندارند و وابسته به ستایش نیستند.
ممکن است شما نتوانید چنین افرادی را در اجتماع،محلکار و یا... تحمل کنید اما انها از لحاظ روانی سالم هستند.
خود شیفتگی بیمارگون
انتهای دیگر طیف، اختلال شخصیت خود شیفتگی،یک ناتوانی دائم در ساخت عزت نفس واقعی واستوار است. بنابراین به منظور تنظیم غزت نفس خود شدﯿدا به دیگران وابسته هستند. این خود انگاره غیرواقعی روی نحوه رفتار مردم با این اختلال و ارتباط با دیگران اثر می گذارد.
علائم ونشانه های اختلال خود شیفتگی عبارتند از:
1- حس متکبرانه از توانایی ها و موفقیتهای خود
2- خیال بافی درباره داشتن قدرت و جذابیت و موفقیت های خاص.
3- احساس تعلق به یک گروه خاص از مردم که واقعا همدیگر را درک می کنند.
4- نیاز به ستایش شدن.
5- توقعات خاص.
6- سوﺀ استفاده از دیگران.
7- عدم علاقه به دیگران.
8- حسادت نسبت به دیگران و یا این تفکر که مردم نسبت به او احساس حسودی می کنند.
9- رفتارهای متکبرانه.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفتگی ممکن است مغروروافاده ای باشند انها افراد پائین تر از خود را دست کم می گیرند وزمانی که توقعات انها بر اورده نمی شود عصبانی و بی صبر می شوند.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفتگی به دنبال افرادی هستند که خود انگاره مشابهی دارند وخصوصیاتی که خود دارند در انها نیز هست. وروی این نکته پافشاری می کنند که انها از هر چیز بهترین ان را دارند روابط شخصی انها به خاطر نیاز به تحسین وستایش است افراد مبتلا به شخصیت خود شیفته معمولا افراد را اینگونه ارزیابی می کنند که چنین افرادی تا چه حد خود انگاره غیرواقعی انها را تایید می کنند این ارزیابی محدود مردم معمولا بدین معناست که افراد مبتلا علاقمند به مشاهده احساسات ونیاز هاى دیگران نیستند.انها از دیگران سوﺀ استفاده می کنند تا خود را ان گونه که تصور می کنند جلوه دهند.
به عبارت دیگر،به جستجوی تحسین دیگران بودن،اغلب افراد مبتلا را در مقابل انتقاد اسیب پذبر می سازد .به عنوان مثال اگر فردی از کار فرد مبتلا انتقاد کند او ممکن است این انتقاد را یک توهین به ان تصوری که انتظار دارد به هر قیمتی محافظت شود تلقی کند ویا ممکن است با احساس شرمندگی وناراحتی پاسخ دهند ویا خشم و نفرت ویا رفتارهای تدافعی از خود نشان دهند.
خود شیفتگی مخفی
بعضی از دانشمندان افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته را اینگونه تقسیم کرده اند:افراد خود شیفته خجالتی ویا مخفی ویا افراد خود شیفته سرخورده.
این افراد مانند دیگر افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته یک حس غیر واقعی و مبتکرانه از توانایی ها،موفقیت ها و ارزش خود دارند.چنین افرادی اغلب نسبت به افرادی که توقعات انها را بر اورده نمی کنند احساس تنفر وانزجار دارند انها هم چنین عزت نفس اسیب پذیری دارند ونسبت به انتقاد بسیار خساس هستند هر چند چنین افرادی به دنبال تحسین دیگران نیستند واحساس برتریت خود را به طور اشکار بیان نمی کنند.البته تحقیقات بیشتری لازم است تا مشخص شود افراد خود شیفته مخفی نیز شاخه ای از افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود سیفته هستند یا خیر؟
دلایل
علل های اصلی اختلال شخصیت خود شیفته نامشخص است. محققان بر این باورند عوامل رشد دوران کودکی و رفتار والدین ممکن است به این اختلال کمک کند:
1- خلق وخوی زودرنجی در کودکى.
2- لوس بار اوردن بیش از حد کودک.
3- بها دادن به کودک به منظور تنظیم عزت نفس خود
4- تحسین بیش از اندازه که هرگز با واقعیت تطابق ندارد.
5- مراقبت های غیر قابل پیش بینی و غیر واقعی از والدین.
6- سوﺀ استفاده عاطفی (توهین عاطفی) در دوران کودکی.
7- تحسین شدن به خاطر چهره واستعداد خاص توسط بزرگسالان.
8- اموختن رفتارهای عوام فریبی از والدین.
از چه زمان به جستجوی مشاور پزشکی باشیم؟
افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته ممکن است دیگر اختلالات روانی مانند اختلال دو قطبی و اختلال افسردگی را نیز داشته باشند و هم چنین ممکن است به مسائل زیر نیز دچار باشند:
1- فکر خود کشی
2- روابط تضعیف شده میان فردی وخانوادگی
3- بی قوارگی مزمن
4- رفتارهای نامناسب عاطفی
اگر شما فکر می کنید به خود اسیب می زنید به مراکز مراجع کنید واگر در محل کار ویا روابط خودکشمکش ونزاع دارید ویا احساس افسردگی دارید ویا احساس می کنید توانایی خود را به هم می زنید به پزشک خود مراجعه کنید.
تشخیص
تشخیص این اختلال معمولا توسط روان درمان گر انجام می شود.علاوه بر مصاحبه با افراد مبتلا، روان درمان گر نیز به ازمایش،مشاهدات تستهای روانی و مصاحبه با افراد دیگر می پردازد تا بتواند ان را تشخیص دهد.
انها اگر ۵ مورد از غلائم زیر را پیدا کنند فرد را مبتلا به این اختلال می دانند:
1- خود انگاره متکبرانه.
2- خیال بافی درباره داشتن ویژگی های خاص می توانند تورا درک کنند.
3- احساس خود برتربینی وفکر کنی که افراد خاص می توانند تو را درک کنند.
4- نیاز به تحسین بیش از اندازه
5- حس استحقاق
6- سوﺀ استفاده از دیگران.
7- عدم علاقه و دلسوزی نسبت به دیگران
8- حسادت به دیگران ویا این تفکر که دیگران نسبت به او حسودی می کنند
9- رفتارهای متکبرانه ومغرورانه
*بیشتر دانشمندان معتقدند که تکبر مشخصه اصلی تشخیص اختلال شخصیت خود شیفته از دیگر اختلالات مربوط است که علائم مشابهی دارند هم چنین تشخیص به وجود این خصوصیات در یک الگوی در حال پیشرفت از ابتدای دوره بلوغ و در شرایط مختلف بستگی دارد.این اختلال تقریبا هرگز در نوجوانی تشخیص داده نمی شود.اگر چه نوجوانان ممکن است رفتارهای خود شیفتگی از خود نشان دهند اما این ویژگیها معمولا زمانی صحیح است که رشد شخصیت بزرگسالان را تحت تاثیر قرار دهد.
درمان
درمان اختلال شخصیت خود شیفته معمولا بسیار مشکل وطولانی مدت است درمانگر برای تشخیص اختلال وفهم نحوه بروز ان و پرداختن به رفتارهای خود شیفته نیاز به زمان دارد.روان درمانی فردی رایج ترین نظریه درمان است اما ممکن است بعضی از درمان گران درمان گروهی ودرمان خانواده را ترجیح دهند.افراد مبتلا ممکن است نسبت به پرسه حالت دفاعی داشته باشند زیرا ممکن است همکاران وافراد خانواده انها را مجبور به درمان کرده باشند.
بیشتر افراد مبتلا مطیع وپذیرای روابط درمانگر نیستند ویا علاقمند به پاسخگویی ونظریات درمانگر نمی باشند.انها معمولا دوست دارند درمانگر رفتار انها را تایید کند . زمانی که درمانگر واقعیت خودانگاره ویا مشکلات با رفتارهای خاص را می پرسد فرد به صورت دفاعی واکنش نشان می دهد وکارومهارت درمانگر را بی ارزش نشان می دهد ویا درمان را ادامه نمی دهد.
هدف کوتاه مدت روان درمان پرداختن به علائم مانند افسردگی، سرافکندگی است که نتیجه سرکوب شدن عزت نفس می باشد.هدف بلند مدت روان درمان این است که تا حدی دوباره شخصیت را شکل دهد تا فرد بتواند افکار خود را تغییر دهد تا بتواند از عزت نفس استواری برخورداربشود وبا دیگران به طریق مناسبی ارتباط برقرار کند.
استفاده از دارو در این مورد بسیار محدود است اما ممکن است پزشک داروهایی برای درمان علائم مربوطه مانند اضطراب و افسردگی تجویز کند.
منابع:
1. آسیب شناسی روانی جلد دوم مولفان ریچاردپی هالجین- سوزان کراس ویبتورن ترجمه:یحیی سید محمدی
2. آسیب شناسی روانی جلد دوم تالیف: دیویدال روزنهان و مارتین ای پی سلیگمن ترجمه : یحیی سید محمدی
3. خلاصه روانپزشکی کاپلان سادوک جلد دوم ترجمه :دکتر رفیعی ودکتر خسرو سجانیان مولفان: دکتر بنیامین جمیر سادوک ودکتر ویرجینا الکوت سادوک.
تنظیم متن: خانم ب.پاسدار