«افسردگی»
افسردگی چیست ؟
افسردگی نوعی بیماری است كه هم روی ذهن و هم جسم فرد تاثیر میگذارد، این بیماری میتواند منجر به مسائل زیر گردد.
- كناره گیری از مردم و فعالیت روزمره
- لذت نبردن از زندگی
- احساس غم و غصه یا تنهایی
- ناراحتی های جسمی مانند درد، كوفتگی، ضعف ، سوءهاضمه، مشكلات خواب و غیره .
اكثر افراد گاهگاهی احساس دلتنگی میكنند، این حالت یك واكنش طبیعی در برابر فشارهای روانی و تنش است. اما اگر احساس دلتنگی و غمگینی، شدید یا طولانی شود، ممكن است فرد دچار افسردگی شده باشد. یعنی نوعی بیماری كه نیاز به مراجعه به متخصص دارد.
افسردگی یك بیماری شایع در ایران می باشد :
سالانه میلیونها نفر به این بیماری مبتلا می شوند، ولی هنوز بسیاری از مسائل در مورد افسردگی ناشناخته است.
هر كس ممكن است به افسردگی دچار شود. این بیماری در صورت عدم درمان میتواند در كار روزانه، روابط خانوادگی و زندگی اجتماعی اختلال وارد كند.
معمولاً این بیماری نادیده گرفته می شود و درمان نمی گردد، معمولاً مردم علایم افسردگی را نمیشناسند، یا اینكه میترسند نقطه ضعفی برای آنها تلقی شود ، یا اینكه بقدری افسردهاند كه توان هیچ اقدامی را ندارد.
هركسی ممكن است به افسردگی مبتلا شود
هر شخصی در هر سنی ممكن است دچار افسردگی شود.
افراد پیر و سالخورده : عموماً پس از یك مشكل جسمی ، بازنشستگی و یا مرگ یكی از عزیزان، افسرده میشوند.
افراد میانسال : افراد میانسال در اثر بروز مسائلی از قبیل استرس های مربوط به كار نگرانیهای مالی و مستقل شدن فرزندان و ... حالت افسردگی پیدا میكنند.
جوانان : جوانان ممكن است به علت مسئولیت های شغلی و خانوادگی ، بیش از افراد مجرد دچار افسردگی میشوند.
نوجوانان : نوجوانان اغلب به علت فشارهای اجتماعی ، رقابت تحصیلی و تغییرات جسمی افسرده میشوند.
افراد متاهل : افراد متاهل به علت درگیریهای خانوادگی، بیش از افراد مجرد دچار افسردگی میشوند.
كودكان : كودكان و حتی خردسالان ممكن است به علت اختلافات و درگیریهای خانوادگی دچار افسردگی شوند. آنها معمولاً علائمی زودگذر دارند ولی هرگز نباید این علائم را نادیده گرفت.
زنان : تشخیص و افسردگی در زنان دو برابر مردان است، كه شاید به دلیل تفاوت های زیست شناختی باشد یا شاید به این دلیل كه زنان احساسات خود را بیشتر بروز میدهند.
علل افسردگی :
افسردگی میتواند به علت یك یا چند مورد از موارد زیر ایجاد گردد:
فعل و انفعالات مغز = كمبود یا عدم توازن مواد خاصی در سلولهای مغزی میتواند در پیدایش افسردگی موثر باشد.
رویدادهای زندگی = هم رویدادهای مثبت و هم رویدادهای منفی میتوانند موجب شروع افسردگی شوند. مثلاً به وجود آمدن مشكلاتی در محل كار یا منزل، مرگ یكی از عزیزان و یا ارتقاء درجه می توانند موجبات شروع افسردگی را فراهم آورند.
مصرف الكل و مواد مخدر = مصرف الكل و مواد مخدر می تواند موجب افسردگی و یا بدتر شدن آن گردند.
(نكته : داروهای ضد افسردگی و الكل نباید به طور همزمان مصرف شوند.)
سابقه فامیلی = افسردگی می تواند جنبه های ارثی نیز داشته باشد.
ابتلاء به برخی از بیماریها = ابتلا به برخی از بیماریها نظیر سكته قلبی ، سرطان یا سكته مغزی می تواند موجب افسردگی گردد.
بعضی داروها = برخی داروها به تنهایی و یا در صورت مصرف توأم می تواند موجب عوارض جانبی با علایم افسردگی شود.
علائم افسردگی :
علائم افسردگی طیف وسیعی دارند .
تغییر در رفتار و طرز تفكر شامل :
- بیحال شدن بطور كلی
- قصور در وظایف و بی توجهی به وضع ظاهری
- ضعیف شدن حافظه
- تمركز نداشتن
- زود عصبانی شدن و عدم تحمل مسائل روزمره
تغییر در احساسات و اداركات ، شامل :
- احساس پوچی یا بی احساس شدن
- لذت نبردن از هیچ چیز
- ناامیدی و یاس
- گوشه گیری
- كم شدن میل جنسی
- از دست دادن عواطف نسبت به خانواده و دوستان
- از دست دادن اعتماد به نفس
عوارض جسمی (بدون علت مشخص جسمی ) ، شامل :
- اختلال در خواب مانند بی خوابی ، بیدار شدن زودهنگام ، پرخوابی
- احساس خستگی مزمن ، بی رمقی
- بی اشتهایی یا افزایش وزن
- سردرد و كمردرد و یا علایم مشابه بدون علت
- اختلالات گوارشی نظیر در معده ، تهوع ، سوءهاضمه ، تغییر در عادات اجابت مزاج
انواع شایع افسردگی (یا اختلالات افسردگی ) :
افسردگی عمده :
خصوصیات افسردگی عمده به شرح زیر می باشد :
- شروع ناگهانی دارد، و اغلب آغاز آن به علت تغییر و تحول در زندگی یا مرگ عزیزان میباشد.
- به قدری شدید است كه زندگی روزمره را مختل مینماید.
- در صورت عدم درمان میتواند ماهها تا سالها ادامه داشته باشد.
ممكن است فرد در طول زندگی خود فقط یك بار دچار حمله افسردگی عمده شود. اما معمولاً این حملات بارها در طول زندگی تكرار می شوند و یا حتی برای مدتهای طولانی شخصی را دچار افسردگی مینمایند.
بیماری شیدایی – افسردگی (مانیك – دپرسیو) :
نام دیگر این بیماری، اختلال دوقطبی است و افراد مبتلا دائماً بین دورههای افسردگی یا دورههای شیدایی (شعف بیش از حد) در حال نوسان میباشند. این تغییر حالات اكثراً تدریجی بوده ولی گاهی میتوانند ناگهانی باشد.
علایم دوره شیدایی عبارتند از :
- بی خوابی
- اعتماد به نفس بیش از اندازه
- داشتن افكار سریع یا پرش افكار
- رفتار خشن
- افزایش فوقالعاده انرژی
اختلالات خلقی فصلی :
نوعی افسردگی كه در نتیجه كوتاه شدن روزها و طولانی شدن شبهای فصول پائیز و زمستان بروز مینماید.
درمان افسردگی :
مانند خیلی از بیماریها اگر درمان افسردگی زود شروع شود، ساده و موثرتر خواهد بود. معمولاً تركیبی از روشهای زیر را برای درمان افسردگی به كار میبرند.
دارو درمانی : دارو درمانی میتوان از انواع داروهای ضدافسردگی برای برطرف كردن علائم و بهتر كردن روحیه بیمار استفاده نمود. این داروها به بیمار این امكان را میدهند تا دوباره عملكرد طبیعی كسب كند. برخی از داروهای ضدافسردگی كه طی سالها متمادی مورد استفاده قرار می گرفتند عبارتند از :
- داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای .
- مهار كننده آنزیم مونوآمین اكسیداز (UAOIS)
- لیتیوم (كه معمولاً برای درمان بیماری شیدایی افسردگی استفاده می شود )
- داروهای ضدافسردگی جدیدتر عبارتند از : مهاركننده های جذب مجدد سروتونین و بوپروپیون كه دارای عوارض جانبی ، كمتری نسبت به داروهای قدیمیتر هستند اغلب چند هفته طول میكشد تا داروهای ضدافسردگی اثر خود را نشان دهند.
روان درمانی :
روان درمانی به بسیاری از افراد كمك میكند تا خود را بهتر شناخته و با مسائل بهتر كنار آیند.
روشهای مختلف روان درمانی عبارتند از :
- مشاوره های فردی
- گروه درمانی
- شناخت درمانی
- روانكاوی
افرادی كه درمان افسردگی می توانند به شما كمك كنند :
روان شناسان – روانپزشكان – روان درمانگران – مراكز بهداشتی در محل كار – مشاوران
تمان انواع افسردگی نیاز به درمان تخصصی دارند .
علائم افسردگی را دست كم نگیرید به متخصص مراجعه كنید.
روان پزشكی جلد 2 نوشته كاپلان و بهداشت روانی تالیف دكتر كیفی