تریاك : Opium
هنگامی كه گلبرگهای بنفش رنگ گیاه خشخاش (پاپاور سونی فرم) فرو ریخت، با تیغ زدن تخمدان نارس آن، عصاره شیری رنگ تراوش می شود، پس از گذشت یك شبانه روز و تبخیر تدریجی آب این شیره در مجاورت هوا، عصاره ای قهوه ای رنگ به صورت صمغی چسبیده بر جدار خارجی تخمدان گیاه خشخاش باقی می ماند كه از تراشیدن و جمع آوری این ماده، تریاك به دست می آید، تریاك همچنین منشاء هروئین ، كدئین و مرفین است. در تاریخ از فرآورده های تریاك به عنوان ضددردهای بسیار قوی، نام برده شده است. این مواد با ایجاد حالتی رویاگونه باعث احساس راحتی و خرسندی در شخص می شوند و در اولین مرتبه استفاده، ممكن است فرد به طور فیزیكی بیمار به نظر برسد. مشتقات تریاك كه گاهی اوقات فمور نیز نامیده می شوند. شامل داروهایی هستند كه از تریاك گرفته شدهاند. همچنین گروهی از داروهای مصنوعی كه اثری مشابه فمورها دارند مرفین كه اصلی ترین ماده موثر در تریاك است برای ساخت هروئین به كار میرود. همچنین از تریاك برای ساخت كدئین در شربتهای ضدسرفه استفاده می شود. كدئین به عنوان ضعیف ترین مشتق تریاك محسوب می شود.
رنگ و شكل : تریاك معمولاً به رنگ قهوه ای سیر و دارای قوای خمیری است كه بویی شبیه به بوی آمونیاك یا ادرار مانده دارد و هنگام سوختن بوی خاصی شبیه به بوی چسب دوقلو میدهد. بستهبندی آن به صورت لول، حبه قند یا كیك است.
سوخته تریاك : پس از مصرف تدخینی (دود كردن) تریاك، مادهای به رنگ قهوهای سوخته و براق به دست میآید كه سوخته نام دارد. گاهی آن را در آّب حل كرده و به صورت شربت بنفش رنگی مصرف میكنند.
شیره تریاك : سوخته تریاك را در آب حل كرده ، می جوشانند و سپس آن را از صافی عبور میدهند. آنچه باقی میماند «تفلله» نام دارد. محلول حاصل را مجدداً حرارت میدهند. با این كار خمیری سخت و غلیظ به رنگ قهوهای روشن به دست میآید كه شیره نام دارد.
روشهای مصرف :
1- تدخین (دود كردن) : ابزارهای مورد استفاده برای تدخین عبارتند از : منقل ، وافور، چپق، نگاری.
- وسیلهای شبیه چپق كه برای مصرف شیره به كار میرود.
- قلیان، ذغالهای نیمسوخته، سیخ، میله و سنجاق باز شده كه سرآن سیاه شده باشد.
در روش سیخ و سنگ، سرسیخ را داغ كرده و با سنجاق ، تریاك را برروی آن میگذارند و با لولهای دود حاصل را وارد ریه ها می كنند.
2- خوردن : این روش را بیشتر افرادی كه بیماری جسمانی داشته و یا مدت طولانی از روش تدخین استفاده كردهاند به كار میبرند، تریاك را معمولاً بعد از غذا میخورند. در این روش ، وسیله و اثری دال بر مصرف وجود ندارد.
3- تزریق : در این روش ، تریاك را داخل آب حل كرده و در یك قاشق میریزند و آن راكمی حرارت میدهند. سپس آن را روی تكههای پنبه یا اسفنج میریزند و با سرنگ كشیده، داخل ورید تزریق میكنند. معمولاً معتادان بیبضاعت از این روش استفاده میكنند. وجود سنگهای كهنه و چند بار مصرف شده ، قاشق سیاه شده و تكه ای پنبه یا اسفنج ، علامت مصرف تزریقی ماده است.
عوارض مصرف تریاك براعضای بدن :
مغز ! تاثیر بر زمان خواب و بیداری ، كاهش انگیزه و احساس مسئولیت ، افسردگی، پرخاشگری ، بیقراری از عوارض مصرف بر سیستم بینایی است.
قلب ! به هم خوردن ضربان قلب ، كاهش فشار خون
گوارش ! یبوست مزمن، اختلال در هضم غذا ، سوء تغذیه ، كاهش وزن و بی اشتهایی .
ریه ! عفونت و التهاب ریهها ، سرطان ریه .
پوست ! تیرگی لبها، خارش و تیره شدن رنگ پوست .
جنین ! انتقال سموم تریاك به جنین ، ترشخ در شیر مادر.
دستگاه تولید مثل ! كاهش میل و قدرت جنسی ، به هم خوردن دوره قاعدگی در زنان .
عوارض مصرف طولانی مدت مواد مخدر :
مصرف طولانی مدت مواد، موجب اختلال در بهداشت و سلامت جسمی – روانی فرد می شود كه با بروز بسیاری از بیماریهای مزمن و خطرناك همراه است. مواد مخدر نه تنها به مصرف كننده، بلكه به هر كس كه با آن در تماس باشد آسیب می رساند و زمانی كه تعداد معتادان فراتر از حد قابل جبران باشد، جامعه صدمه می بیند. اعتیاد زیانها و هزینه های بسیاری را به جامعه تحمیل میكند. بنابراین عوارض ناشی از اعتیاد شامل عوارض فردی ، خانوادگی، شغلی ، اجتماعی و اقتصادی است.
ترك اعتیاد :
متاسفانه در جامعه تصوری نادرست وجود دارد مبنی بر این كه افراد معتاد هرگز نمیتوانند اعتیاد خود را ترك كنند و در مواقع بیماری اعتیاد علاج ناپذیر بوده و راهی بیبازگشت است. در صورتی كه تجربه نشان میدهد اگر بیماری اعتیاد بیماران درست درمان شده و به خوبی حمایت شوند، سپس مورد بازپروری كافی قرار گیرند. ترك امكانپذیر خواهد بود، زیرا انسان موجودی پیچیده است و عوامل مختلفی در سرنوشت او موثرند. و نیز وی اراده و تلقین قادرند در میان این عوامل، نقش مهمی ایفا كنند. بنابراین همیشه بایدبه این نیروها امیدوار بود و هر بیماری كه واجد شرایط متوسط باشد، ارزش حداقل یك بار تلاش برای درمان اعتیاد را دارد.
اصولاً برای درمان اعتیاد، بیمار باید واجد سه پیش شرط اصلی باشد. بدون این شرایط كه میزان آمادگی كلی بیمار را تعیین مینمایند، نمی توان سخنی از درمان به میان آورد. این شرایط عبارتند از :
- آمادگی بدن كافی
- انگیزه لازم جهت درمان
- همكاری و حمایت اطرافیان بیمار
لازم به ذكر است كه اعتیاد یك بیماری جسمی – روانی و اجتماعی است . بنابراین به دلیل وابستگیهای روانی موجود در معتاد و برای تشخیص صحیح، بهترین راه ، مراجعه به روانپزشك است تا با راهنماییهای لازم، روشهای درست و مفید متناسب با شخصیت و شرایط جسمی ، روحی و اجتماعی بیمار ارائه شود.
نشانه های ترك اعتیاد:
ترك اعتیاد زمانی كه فردی به مواد مخدر معتاد شد، قطع ناگهانی مصرف آنها باعث بروز نشانه های ناخوشایندی میشود كه 6 تا 8 ساعت پس از آخرین مصرف ظاهر شده و تا 10 روز باقی میماند اوج شدت این علایم روزهای دوم و سوم پس از قطع است، این نشانهها عبارتند از :
- درد استخوانی و عضلانی ، دل پیچه و اسهال .
- آبریزش از چشم و بینی
- عطسه ، سكسكه و فیلار ه
- بیقراری
- سیخ شدن موهای بدن و احساس سرما و لرز
- بیخوابی ، عصبانیت و پرخاشگری
- این نشانه ها پس از چند روز رفع میشوند، اما اشتیاق به مصرف مواد تا چند ماه باقی میماند و همین اشتیاق ممكن است سبب مصرف مجدد گردد.
صالح پور ، شهاب راهنمای تشخیص و درمان بدون بستری معتادان