مسجد شاه اصفهان

آيا درباره مسجد امام اصفهان مي دانيد كه معمار كيست و چه اثر مهمي است؟

نام معمار: استاد شجاع اصفهاني
سده يازدهم ه. ق

« حاج شجاع بن استاد قاسم اصفهاني از معماران قرن يازدهم و از آثار وي يكي حياط گوشه غربي مسجد شاه اصفهان است كه به امر شاه سليمان صفوي به تاريخ 1078 بناي آن را به پايان رسانيده است و كتيبه آن به خط زيباي محمد رضا امامي است . ديگر بناي مصلّي در امتداد پائين خيابان مشهد است كه تاريخ بناي آن سال 1087 و كتيبه آن به خط محمد حسين بن عنايت الله است».

نام اثر: مسجد شاه اصفهان
« بناي مسجد شاه كه در جنوب ميدان شاه است از ابنيه زمان شاه عبّاسي اوّل صفوي است كه در فاصله سال هاي 1021 تا 1014 هجري قمري ساخته شده، ساختمان اين مسجد از لحاظ معماري و كاشيكاري و حجّاري و عظمت گنبد و مناره هاي بلند آن از شاهكارهاي قرن يازدهم هجري به شمار مي رود. تزئينات كاشيكاري مسجد شاه در زمان جانشينان شاه عباس به تدريج تكميل شده است، كتيبه سر در اصلي مسجد بر روي كاشي معرق و به خط ثلث عليرضا عباسي و مورخ به سال 1025 هجري است.
در زير اين كتيبه، كتيبه ديگري به خط ثلث نصب شده كه معرف نام معماري بنّا« استاد علي اكبر اصفهاني» و مباشر ساختمان مسجد بنام « محب علي بيگالله» است. در سر و جلو خان مسجد كتيبه هاي ديگري نيز جلب توجه مي نمايد. كاشيكاري معرق و خشتي هفت رنگ آن با پيچ فيروزه كاشي و مقرنس هاي درون سر در جزء زيباترين هنر كاشيكاري عهد صفوي به شمار مي رود.
دو مناره كاشيكاري مرتفع، سردري داراي كتيبه هائي نيز مي باشد.
در نقره مسجد داراي اشعاري به فارسي از دوران شاه صفي است، كه بنا به حساب حروف ابجد متعلق به سال 1046 هجري قمري است. در دهليز زيباي مسجد سنگاب بزرگ تاريخي واقع شده، اين مسجد جزء مساجد چهار ايواني است، كتيبه ايوان بزرگ و گنبد عظيم آن به خط عبدالباقي تبريزي است، در گنبد و بر بالاي محراب كتيبه اي به خط« محمد صالح اصفهاني» به تاريخ 1038 هجري نقر شده، كتيبه هاي متعدد ديگري در چهلستون شرقي و گنبد جنوبي و ساير قسمت هاي مسجد بر روي كاشي معرق و خشت نوشته شده است، بر روي سنگاب چهلستون غربي كتيبه منظومي به خط نستعليق نقر شده كه متعلق به زمان شاه سليمان صفوي و مورخ به سال 1095 هجري است.
در اين مسجد فرامين متعددي از دوران شاه عباس اول بر روي الواح سنگي نقر و نصب شده است. در دو زاويه صحن مسجد بناي دو مسجد بناي دو مدرسه سليماني و ناصري جلب توجه مي نمايد. مدرسه سليماني متعلق به زمان شاه سليمان صفوي و مورخ به سال 1087 هجري است، مدرسه ديگري كه بناي آن هم متعلق به دوره صفوي است به علت تعميراتي كه در زمان ناصرالدين شاه قاجار در آن به عمل آمده، به نام ناصري شهرت يافته است، در اين مدرسه دو تاريخ سال 1077 و 1095 هجري ثبت شده است.
گنبد عظيم كاشيكاري دو پوشه مسجد شاه و دو مناره مرتفع (ارتفاع اين دو مناره 48 متر مي باشد) جنبين آن داراي كتيبه هائي نيز مي باشد و تاريخ پايان كتيبه گنبد سال 1037 هجري است. بلندي گنبد در حدود 54 متر است، حد فاصل مابين دو جدار داخلي و خارجي گنبد دو پوشه به طور تقريب در حدود 15 متر است. در اين مسجد فرامين و الواحي از زمان قاجار نصب شده است. همچنين لوحه اي كه حاكي از تعميرات كلي گنبد و كتيبه ايوان بزرگ و ساير اصلاحات آن به سال 1328 خورشيدي است در مسجد نصب شده است.